W myśl ogólnej zasady swobody umów, wyrażonej w art. 3531k.c., strony zawierające umowę mają możliwość ułożyć stosunek prawny, według swojego uznania, o ile jego treść lub idea nie sprzeciwiały się własności stosunku, ustawie ani normom współżycia społecznego. Przepis ten stanowi wprost o tym, iż wykonanie pracy nie musi mieć postaci pracowniczej, a więc zezwala się jej wykonywanie na podstawie umowy cywilnej. W tym zakresie liczy się chęć stron, jaką trzeba rozważyć w pierwszej chwili.
Umowa o pracę – zatrudniony zobowiązuje się do wykonywania pracy specyficznego rodzaju, na rzecz zatrudniającego. Zatrudniający rozlicza tę pracę, precyzuje jej miejsce i czas świadczenia. Obliguje się też do przyjęcia do pracy kandydata i wypłacenia mu opisanego w umowie wynagrodzenia. Znaczy to, iż bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy, przy wypełnieniu tych przesłanek, dany stosunek łączący strony, będzie potraktowany jako umowa o pracę.
Nie jest możliwe zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu świadczenia pracy w jednakowych warunkach.
Umowa zlecenie – charakteryzuje towar albo usługę, które zatrudniony na umowę zlecenie zobowiązuje się wykonać na rzecz zlecającego pracę. W niniejszej sytuacji posiadamy dwa subiekty stosunku zobowiązaniowego - miast zatrudnionego i pracodawcy, występuje zatrudniony na umowę zlecenie i zleceniodawca.
Umowa zlecenie i umowa o pracę są najczęstszymi formami przyjęć do pracy pracowników. Mimo, że na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia mogą być wykonane takie same usługi, to między powyższymi formami zatrudnienia istnieje kilka zasadniczych rozróżnień:
Umowa o pracę
• Pomiędzy stronami zachodzi stosunek pracy,
• Zatrudniony musi wykonywać pracę osobiście i wyświadczać zalecenia zatrudniającego,
• Szczegółowo charakteryzuje tryb i terminy wypowiedzenia,
• Podstawowa część wypłaty winna być zapłacona co miesiąc,
• Winna być zawarta w formie pisemnej. Jeśli będzie jedynie słownie, zatrudniający powinien najpóźniej w ciągu 7 dni od daty zaczęcia pracy, poświadczyć ją na piśmie,
• Zawarcie umowy o pracę w zamian umowy zlecenia, nie stwarza żadnych negatywnych konsekwencji prawnych dla pracodawcy,,
• Zatrudniony jest dobrowolnie podlegający zatrudniającemu,
• Może być utworzona tylko z osoba fizyczną,
• Zatrudniony musi spełniać określone obowiązki w wyznaczonym miejscu i czasie,
• Stronami umowy są zatrudniony i zatrudniający,
• Jest odpłatna. Zatrudniony nie ma możliwości zrzec się prawa do wypłaty
• Osoba wykonująca umowę o pracę podpada obligatoryjnie polisie społecznej.
Umowa zlecenie
• Zleceniodawca i przyjmujący zlecenie są równorzędnymi subiektami,
• Może zostać wypowiedziana w każdym czasie,
• Zasadniczo przyjmujący zlecenie powinien świadczyć pracę osobiście. Ma on jednak możliwość w określonych przypadkach, za pozwoleniem zlecającego, powierzyć jej wykonanie innej osobie, co daje zlecającemu całkowitą pewność, że praca będzie wyświadczona na czas. Za wybór osoby zastępującej odpowiedzialność ponosi bowiem przyjmujący zlecenie,
• Może być zawarta w każdej formie: ustnie, pisemnie albo w sposób dorozumiany,
• Może być płatna albo niepłatna,
• Mogą ją świadczyć przeróżne osoby, również osoby prawne i inne podmioty nie mające osobowości prawnej,
• Zawarcie umowy zlecenia zamiast umowy o pracę jest wykroczeniem przeciw prawom pracownika i podpada karze pieniężnej,,
• Zleceniobiorca nie musi spełniać określone polecenia w wyznaczonym miejscu i czasie,
• Stronami umowy są zleceniobiorca i zleceniodawca,
• Wypłata powinna być wydana po wyświadczeniu zlecenia (lub w inny sposób opisany w umowie pomiędzy zlecającym i zleceniobiorcą),
• Pomiędzy stronami wywiązuje się stosunek cywilnoprawny
• Osoba wykonująca zlecenie, może podlegać obowiązkowi polisy społecznej jedynie w przypadkach precyzyjnie określonych przez normy dotyczące ubezpieczeń społecznych.