Ryczałtem zwiemy pewną, z góry przyjętą, kwotę, która jest identyczna dla wszystkich następujących miesięcy. Ryczałt podatkowy z drugiej strony, to prosta metoda podatku, która naliczania nie bierze pod uwagę podstawy wymiaru podatku.
W ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych, podstawę opodatkowania stanowi przychód, który nie jest pomniejszony o koszty jego otrzymania. Taki rodzaj rozliczenia ma swoje minusy i zalety. Do tych pierwszych uwzględnić możemy przede wszystkim to, że przy małych dochodach, taki rodzaj rozliczenia nie opłaca się płatnikowi podatku VAT, który w takiej sytuacji odnosić będzie większe straty, niż korzyści. Wadą jest również brak sposobności rozliczania się wraz ze współmałżonkiem oraz niemożliwość odrzucenia tej formy rozliczania na rzecz innej w trakcie roku podatkowego. Dużymi zaletami są zaś możliwość prowadzenia uproszczonej księgowości oraz duże korzyści osiągane przy małych wydatkach prowadzenia działalności gospodarczej.
Są jednak pewne utrudnienia, które narzuca prawodawstwo polskie (ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.)). Zapisy te mówią, że ryczałtowcami mogą być:
• Osoby fizyczne dostające przychody z tytułu umowy podnajmu, najmu, poddzierżawy, dzierżawy lub podobnych umów,
• Osoby fizyczne, spółki cywilne oraz spółki jawne osób fizycznych, które mają przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, którzy nie są zobowiązani do tworzenia pełnej księgowości a także ich przychód nie był większy niż limit uprawniający do takiego wyboru (250 000 euro) lub też dopiero zaczynają prowadzenie działalności gospodarczej (w tym przypadku nie obowiązuje limit)
Ryczałtowcami nie będą zaś:
• Osoby fizyczne otrzymujące dochody z tytułu prowadzenia: niektórych wolnych zawodów (np. tłumacze, technicy dentystyczni, pielęgniarki, położne, felczerzy, lekarze, lekarze stomatolodzy, lekarze weterynarii, nauczyciele udzielający lekcji na godziny, nie związani żadną umową), działalności w zakresie kupna-sprzedaży wartości dewizowych, lombardów, handlu częściami oraz akcesoriami do pojazdów mechanicznych, aptek,
• Wytwórcy produktów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym (wyjątek stanowi wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii),
• W niektórych przypadkach, także osoby zakładające w roku podatkowym działalność po zmianie działalności (ze współmałżonkiem lub bez),
• Odprowadzający podatek w formie karty podatkowej na regułach określonych w rozdziale 3,
• Osoby wykorzystujące okresowe zwolnienia z podatku dochodowego,
• Osoby otwierające działalność samodzielnie lub w spółce, jeżeli w ubiegłym roku podatkowym osoba taka lub minimum jeden ze wspólników, wykonywał rzeczy, które wchodzą w obręb działalności firmy
Od 20 maja 2010 roku zmianie uległy w pewnym stopniu zasady, tyczące się osób fizycznych, osiągających dochód z tytułu umowy najmu, poddzierżawy, podnajmu, dzierżawy albo podobnych umów (ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 473)). W tej chwili podatnik, który zaczął taką działalność i chciałby być ryczałtowcem, składa pisemne oświadczenie kierownikowi adekwatnego urzędu skarbowego, do dwudziestego dnia m-ca następnego po m-cu, w którym uzyskał pierwszy przychód. Jeżeli przychód ten był uzyskany w grudniu, ma on na to czas do zakończenia roku podatkowego.