Kodeks Pracy jest głównym źródłem prawa pracy, które obowiązuje w naszym kraju. Akt ten pochodzi z dnia 26.06.1974r. (wszedł w życie 1 stycznia 1975r.). Kodeks Pracy reguluje w głównej mierze obowiązek pracy, który zachodzi pomiędzy zatrudniającym a zatrudnionym (ustanowienie, ciągłość i jego zakończenie), ale też:
• Ustanawia zasadnicze organy prawa,
• Waży o trybie korzystania z k.c., jak też zastosowywania k.p. poza jego prawidłowym zakresem,
• Wyznacza dziedzinę i tryb powstawania innych ustaw w zakresie prawa pracy,
• Charakteryzuje prawa a także powinności zatrudniających i zatrudnionych, czas pracy, wypoczynek, ochronę pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, rozwiązuje konflikty ze stosunku pracy,
• Formułuje fundamentalne normy prawa
Kodeks Pracy był wielokrotnie nowelizowany, jednak i tak niektóre pojęcia powiązane ze stosunkiem pracy możemy odnaleźć w innych akrach prawnych. Są wśród nich:
• Ustawa o związkach zawodowych (Dz.U.01.79.854 ze zm.),
• Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U.02.112.980),
• Ustawa o organizacjach pracodawców (Dz.U.91.55.235)
Prócz Kodeksu Pracy, źródłami prawa pracy w naszym kraju są:
• Rozporządzenia,
• Układy zbiorowe (regulaminy, statuty) wiązane pomiędzy zatrudniającymi a związkami zawodowymi,
• Zarządzenia
Do zasadniczych praw, które oddaje nam Kodeks Pracy należy przede wszystkim, prawo do posiadania samodzielnie powziętej pracy, w której pracownik będzie miał zapewnione bezpieczeństwo i higienę, a także w której nie będzie czuł się wyszydzany oraz obrażany. W myśl prawa, pracownik winien dostawać uczciwe wynagrodzenie za swoją pracę a także móc korzystać z prawa do wypoczynku.
W ustawie zapisane jest również, że wszystkiee umowy, regulaminy i statuty, które tworzone są podczas trwania więzi pracy, nie powinny być mniej korzystne dla zatrudnionego, niż te zapisane w Kodeksie Pracy.
Mini słowniczek
Pracodawca – osoba prawna, fizyczna lub instytucja organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która przyjmuje do pracy pracowników, spełniając tym samym określone warunki społeczne i prawne
Pracownik – osoba fizyczna zatrudniona na umowę o pracę, świadcząca wcześniej opisane zadania związane z miejscem pracy, na którym się znajduje
Stosunek pracy – specyficzna więź prawna, która tworzy się pomiędzy pracodawcą a zatrudnionym po uprzednim określeniu jej zasad
Zatrudnienie – fakt posiadania zatrudnienia przez pracownika lub w odwrotnej sytuacji, fakt przyjęcia do pracy pracownika
Umowa o pracę – swoisty typ kontraktu pomiędzy zatrudnionym a pracodawcą, na zasadzie którego pracownik zobowiązuje się wykonywać opisany typ pracy na rzecz pracodawcy, a pracodawca wypłaca mu za to honorarium
Umowa zlecenie – rodzaj kontraktu, na zasadzie którego osoba fizyczna wyraża zgodę płatnie lub bezpłatnie wykonywać pewną czynność prawną
Umowa o dzieło – typ umowy, na podstawie której osoba fizyczna zobowiązuje się do świadczenia określonego w umowie „dzieła”, za które dostanie honorarium od zamawiającego